Fidelio – hiện thân của bản giao hưởng “Anh hùng”

Mùa xuân năm 1804, Beethoven đặt bút hoàn thành những giai điệu cuối cùng của bản giao hưởng số 3 đồ sộ mang tên “Anh hùng”. Trước đó, các tác phẩm sonata “Kreutzer”, sonata “Appassionata”, sonata “Bình minh” đã ra đời với xúc cảm mãnh liệt đúng như thời đại của chúng – thời đại “Bão táp và Xung kích”. Tất cả dồn dập và ồn ã để chuẩn bị cho sự xuất hiện một trong những tác phẩm quan trọng nhất của nhạc sĩ – tác phẩm mà trước khi qua đời Beethoven từng gọi là “đứa con đầy nước mắt và vinh quang” – vở opera Fidelio.

nn10

Nếu so sánh với  bản Giao hưởng số 9, một tác phẩm cũng được phôi thai trong thời gian khá dài nhưng lại thành công ngay lần công diễn đầu tiên, thì vở Fidelio quả thật kém may mắn hơn nhiều. Bởi vì mãi đến năm 1814, sau lần chỉnh sửa thứ ba, Beethoven mới nhận được những đền đáp xứng đáng so với trí lực mà ông bỏ ra suốt 10 năm trời. Kết quả của sự thành công đó chính là sự kết hợp giữa Beethoven với Georg Friedrich Treitschke – nhà văn nổi tiếng cùng thời. Beethoven đã gọi con người này là  Fernando – vị cứu tinh của Fidelio. Treitschke đã viết lại phần lớn lời ca và Beethoven cũng đã chỉnh sửa âm nhạc rất nhiều, một lần nữa nhạc sĩ đã viết một overture khác phù hợp hơn cho tác phẩm và nó đã gắn bó chặt chẽ với vở opera dưới tên gọi chính thức – Fidelio. Đặc biệt trong lần sửa chữa này Beethoven đã có những cách tân quan trọng với dàn nhạc cũng như hợp xướng. Và đây chính là tác phẩm Fidelio mà chúng ta vẫn thưởng thức ngày nay.

Nếu Giao hưởng “Anh hùng” đã đưa lịch sử giao hưởng sang một trang mới thì opera Fidelio cũng có ảnh hưởng vô cùng to lớn tới nghệ thuật opera của Đức thế kỉ XIX. Nhạc sĩ đã làm công việc rất quan trọng mà sau này thường được nhắc đến với thuật ngữ “giao hưởng hóa opera”. Dàn nhạc lúc này không còn đóng vai trò là một “nhạc cụ lớn” đệm cho giọng ca nữa mà đã tham gia trực tiếp vào tuyến phát triển của tác phẩm, thậm chí còn trực tiếp bộc lộ những dòng nội tâm của nhân vật. Các aria được xây dựng theo cấu trúc sonata, hợp xướng được xây dựng theo tính chất khí nhạc. Điều này ta có thể nhận thấy rõ ràng qua các aria của Leonora, Pizarro hay đoạn song ca (duet) của vợ chồng Florestan, nhất là “Hợp xướng tù nhân” ở đầu màn 2. Phần hợp xướng chiến thắng cuối vở được coi là tiền thân đầu tiên của chủ đề “Niềm vui” trong chương kết của Giao hưởng số 9, và Beethoven cũng đã trích hai câu trong bài  thơ An die Freude của thi hào Schiller “Ai tìm được người bạn đời yêu dấu/ Hãy tới đây cùng hát khúc hoan ca”. Nhạc sĩ đã đưa vào tác phẩm này tất cả các tư tưởng quan trọng nhất đời ông – tình yêu, sự chung thủy, tình bạn, sự hy sinh cá nhân, chủ nghĩa anh hùng và niềm vui bất tuyệt.

Leave a Reply

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *